DNA NFT چیست؟‌ آیا می خواهید ژنوم خود را بفروشید؟

در ماه های اخیر توکن های غیر قابل معاوضه یا NFT‌ ها داغ ترین موضوع سرمایه گذاری بوده است و باعث تولید مقدار زیادی سردرگمی،‌ شک و البته پول بوده است. جک دورسی بنیانگذار توییتر اولین توییت دنیا را به قیمت دو نیم میلیون دلار فروخت. یک اثر هنری دیجیتال به قیمت 69 میلیون دلار فروش رفت. همزمان کسی یک NFT‌ کلاهبرداری از یکی از آهنگهای امینم را منتشر کرد.

NFTها به گسترش بحث در مورد معنای مالکیت به خصوص در رابطه با کار خلاق دامن زده اند. اما داده های ناچیزی در مورد مباحث ایمنی شخصی،‌ سلامتی یا سوالات اخلاقی وجود دارد. البته همچنان بحث های عمیق تر برای کشف جنبه های مختلف این فناوری و پیامدهای آن ضروری است. مانند تمام فناوری های جدید معمولا نکات منفی بالقوه  پیش از راه اندازی کشف یا محاسبه نمی شوند.

طی یک اتفاق جدید،‌ در دنیای NFTها اعضای برجسته ی انجمن زیست شناسی سنتتیک به همراه عده ی دیگری ژنوم خود را به عنوان NFT در معرض فروش گذاشته اند. شاید جک دورسی که اولین توییت جهان را فروخته کار بی ضرری کرده است اما فروش حقوق داده های سلامت شخصی ملاحظات حقوقی، ‌فنی و اخلاقی مهمی دارد که نگاه دقیقتری را می طلبد.

NFT دقیقا چیست؟

NFT ها گرچه به موضوعی رایج برای گفتگو تبدیل شده اند اما هنوز مفهوم بسیار انتزاعی و پیچیده ای محسوب می شود. توکن های غیرقابل معاوضه یا NFT‌ یک دارایی ارزدیجیتال جدید هستند که بر روی بلاک‌چین اتریوم ساخته شده اند،‌ مانند بلاک‌چینهای بیت‌کوین و دوج کوین. بلاکچین یک دفتر کل غیرمتمرکز و غیرقابل تغییر برای ردیابی اطلاعات است. فروش چیزی در بلاکچین به این معنی است که همه می توانند تراکنش و طرفهای معامله را (به صورت ناشناس) ببینند.

مولفه ی مهم NFTها غیر قابل معاوضه یا بی نظیر و تک بودن آنهاست. یعنی توکن را نمی توان مانند یک پول کاغذی تقسیم یا مبادله و نمی توان آن را به سکه ها و اسکناس های کوچکتر تقسیم کرد. داشتن یک NFT‌ به شخص حقوق مالکیت یک قطعه از اطلاعات را می دهد،‌ خواه یک اثر هنری دیجیتال یا یک توالی DNA‌ باشد.

خب حالا همه ی اینها برای ژنوم انسان چه معنایی دارد؟

مالکیت داده ها:‌ چه کسی مالک ژنوم شماست؟

مسلما ژنوم انسان ذاتا غیر قابل معاوضه و بی همتاست و نماینده ی غیرقابل تغییر بنیادی ترین و شخصی ترین داده های یک فرد است. ازاین منظر یک ژنوم برای NFT بسیار مناسب است. زیرا توکن کردن آن به فرد اجازه می دهد تا کنترل بیشتری بر کسب درامد،‌ مالکیت،‌ اشتراک گذاری و دسترسی به اطلاعات ژنتیکی خود داشته باشد. این مسايل بیشتر به صنعت داروسازی ارتباط پیدا می کند. کنترل اطلاعات ژنتیکی و صفات منحصر به فرد بیمار برای دهه ها محل بحث بوده است. در سال 1951 یک بیمار زن سیاهپوست به نام هنریتا لاکس مورد نمونه برداری از سلول های سرطانی دهانه رحم قرار گرفت. سلولهای او که بدون رضایت او برداشته شده بودند منشا یک رده سلول های نامیرا به نام HeLa شد و تا امروز در تحقیقات پزشکی مورد استفاده است و هنوز هیچ درامدی برای فرزندان او به دنبال نداشته است. اگر نسخه ی مبتنی بر NFT‌ داده های سلامت و ژنومیک رایج شوند،‌ مراقبت های بهداشتی می تواند شاهد تحول عظیمی نسبت به وضعیت فعلی باشد که بیماران کنترل واقعی روی استفاده از داده های خود ندارند. اصولا کنترل بیشتر فرد روی داده های سلامت خود مفید به نظر می رسد. اگرچه بعضی نکات کلیدی در رابطه با قوانین،‌ سیاست گذاریها،‌ فناوری و اخلاق باید در نظر گرفته شوند. حتی اگر NFTها را در حال حاضر یک مد زودگذر بپنداریم اما عواقب بلندمدت آن می تواند در دهه های آینده ادامه داشته باشد.

در ابتدا باید نوعی از مالکیت معنوی در نظر گرفته شود. مالکیت هر نهادی به هر شکلی مانند حق اختراع یا حق چاپ همیشه مجموعه ای از حقوق مالکیت را به همراه دارد. استفن آبرو یک وکیل مالکیت معنوی می گوید: حتی در مورد چیزهایی که مالک آن هستید،‌ کارهای خاصی وجود دارد که می توانید با آن انجام دهید اما در عمل نمی توانید انجام دهید. قوانین از زمانی که از اشکال سنتی تر دارایی ملموس به چیزی انتزاعی‌تر مانند داده ها می رسند قدرت خود را از دست می دهند. داده ها به خوبی اشیا در چارچوب قوانین نمی گنجند. ابهام در حقوق مالکیت داده ها،‌ بحث پیچیده ی مالکیت NFTها را مبهم تر می کند.