پروتکل اجماع اثبات کار مفید (PoUW) چیست؟

بلاکچین بیت کوین گرچه بعنوان اولین و موفقترین رمزارز جهان شناخته شده است اما لزوما نمی توان گفت بهترین و کاراترین بلاکچین هم هست. این بلاکچین از مکانیسم اجماع کار استفاده می کند که مکانیزم رایجی است و برای اعتبارسنجی تراکنش های همتا به همتا و حفظ امنیت و تغییرناپذیری بلاکچین ها استفاده می شود. اما این مکانیسم با استفاده ی ناکارامد از منابع محاسباتی و کاربرد محدود آن مورد انتقاد قرار دارد. مکانیسم اثبات کار باعث مصرف زیاد انرژی می شود و محاسبات ریاضی سنگین آن بجز ایجاد امنیت برای بلاکچین، هیچ خروجی با معنی دیگری تولید نمی کند. یکی از مکانیسم های جایگزینی که برای اعتبار سنجی تراکنش ها پیش نهاد شده است Proof-of-Useful-Work یا اثبات کار مفید است که منابع محاسباتی تلف شده را برای استفاده ی مفید در نظر می گیرد.

فرض اساسی این روش پیشنهادی، جایگزین کردن آن معمای ریاضی که بخش اساسی مکانیسم اثبات کار را تشکیل می دهد و ماینرها را به خود مشغول می کند، با انواعی از محاسبات است که به طور جداگانه واجد معنا یا فایده هایی باشد  و مسایل دنیای واقعی را حل کند. پیشنهادهای مختلفی هم در این زمینه داده شده است. این پیشنهادها از اقداماتی است که در حال حاضر در حال انجام است، متفاوت است. برای مثال عده ای در حال استفاده از انرژی های تجدیدپذیر برای تهیه ی برق مصرفی ماینرهایی هستند که از مکانیسم اجماع کار (PoW) استفاده می کنند. عده ای دیگر در حال کنار گذاشتن کل این مکانیسم هستند مثل اتریوم که چندین سال است به طور تدریجی در حال شیفت به اتریوم 2 و مکانیسم اجماع دیگری به نام اثبات سهام (PoS) است. انواع بسیار متنوع دیگری از مکانیسمهای اجماع نیز برای بلاکچین هایی که اخیرا در حال ساخته شدن هستند، ابداع شده اند.

مسایل دنیای واقعی

راه حل اثبات کار مفید مفهومی است که در آن استخراج کنندگان رمزارز می توانند با حل مشکلات دنیای واقعی و نه مسائل ریاضی تصادفی، یک بلاکچین را ایمن کنند. برای مثال کار مورد نیاز برای مکانیسم اجماع می تواند آموزش یادگیری ماشینی یا الگوریتم هوش مصنوعی، رندر کردن انیمیشن یا جلوه های بصری یا محاسبات مربوط به تا شدن پروتئین ها باشد. با بکارگیری مکانیسم اثبات کار مفید (PoUW) دیگر انرژی هدر نمی رود زیرا از قدرت محاسباتی ماینرها به خوبی استفاده می شود.

گرچه در مراکز دانشگاهی مختلفی این نظریه مورد بررسی قرار گرفته است اما هنوز هیچ بلاکچین واقعی بر این اساس راه اندازی نشده است.

انتقادات به مکانیسم اثبات کار مفید (PoUW)

پس از ابداع مفهوم اثبات کار مفید مثل همیشه منتقدینی هم به پا خواستند و معایب آن را برشمردند. آنها می گویند ارزش مکانیسم اثبات کار (غیرمفید) در رمزارزها این است که اگر بخواهید تقلبی از نوع double-spend یا همان خرج مضاعف انجام دهید باید مقدار زیادی هزینه (برق و محاسبات) کنید که ممکن است اینقدر زیاد باشد که تقلب به صرفه نباشد. یعنی مقدار زیادی برق می سوزانی و نتیجه ی آن محاسباتی است که به هیچ درد دیگری نمی خورند پس حمله کردن به سیستم و کلاهبرداری اگر هم شدنی باشد بسیار گران تمام خواهد شد. این اساس امنیتی است که مکانیسم اثبات کار ایجاد می کند.

حالا اگر قرار باشد برقی که مصرف می شود تبدیل به کار مفیدی شود که بتوان از آن استفاده کرد و هر مقدار برقی که در ماینرها مصرف می شود به نوعی تبدیل به کار قابل فروشی بشود، پس دیگر نمی توان مطمئن بود که به صورت خالص شما هزینه ای پرداخته باشید و در واقع هم می توانید برق مصرف کنید، هم کار مفیدی انجام داده باشید و هم شانس خود را برای تقلب و ایجاد بلاک های نادرست امتحان کنید، شاید بتوانید از بخش زیادی از شبکه کلاهبرداری کنید و هیچ هزینه ای هم برای شما نخواهد داشت. این مسئله انگیزه برای تقلب را افزایش می دهد و امنیت افسانه ای بلاکچینها دچار خدشه می شود.

انتقاد دیگر اینست که اثبات کار مفید، فشاری برای تمرکز ایجاد می کند و نامتمرکز بودن شبکه را به حاشیه می راند، زیرا نمی توان دسترسی همه به خریداران کار مفید ایجاد شده توسط ماینرها را تضمین کرد. این دسترسی نابرابر به نفع کسانی است که کار مفید ایجاد شده را می توانند بفروشند و برای آن مشتری دارند. در مورد ارزهای دیجیتال حفظ برابری همگانی و عدم تمرکز یک اصل حیاتی است.